AI a zawody w Polsce: które stanowiska są najbardziej zagrożone
Sprawdź, które zawody w Polsce są najbardziej narażone na sztuczną inteligencję, ile miejsc pracy może zniknąć i jakie kompetencje warto rozwijać już dziś.
Sztuczna inteligencja najbardziej zagraża w Polsce zawodom opartym na powtarzalnych czynnościach, a według szacunków Personnel Service w ciągu 5–10 lat może zniknąć nawet 5,5 mln miejsc pracy.
Skala zmian nie oznacza jednak, że cały rynek pracy zmieni się w jednakowym stopniu. Warto spojrzeć na konkretne branże, typy zadań i kompetencje, bo to one decydują o tym, czy dany zawód stanie się mniej potrzebny.
Które zawody są najbardziej zagrożone przez AI w Polsce?
Najbardziej narażone są stanowiska, w których dominują przewidywalne procedury, analiza danych i dokumentacja. PIE w raporcie „AI na polskim rynku pracy” wskazało 20 profesji, w których pracuje łącznie 3,68 mln osób.
| Obszar | Zagrożone stanowiska | Charakter zagrożenia |
|---|---|---|
| Finanse | Agenci ubezpieczeniowi, pośrednicy kredytowi, część pracowników banków | Cyfryzacja ogranicza liczbę pośredników |
| Księgowość | Księgowi, audytorzy | Transformacja przez algorytmy |
| Administracja | Urzędnicy, specjaliści administracji, sekretarki, asystenci biurowi | Automatyzacja części zadań |
| Prawo | Prawnicy, asystenci prawni | Automatyzacja części zadań |
| IT | Programiści | Zagrożenie wymienione przez PIE |
| Handel | Kasjerzy, sprzedawcy | Kasy samoobsługowe |
| Usługi | Obsługa klienta, telemarketerzy, operatorzy central | Spadek zapotrzebowania |
| Transport | Taksówkarze, kierowcy dostawczy | Tempo zmian zależy od pojazdów autonomicznych |
| Produkcja i logistyka | Magazynierzy, operatorzy maszyn, osoby przy montażu | Powtarzalne czynności |
| Budownictwo i rolnictwo | Robotnicy budowlani, remontowi, pracownicy rolni | Możliwie mniejszy popyt po wzroście inwestycji w automatyzację |
Warto zauważyć, że w niektórych profesjach, takich jak kontrola ruchu lotniczego, zmiany mogą ograniczyć liczbę miejsc, ale nie oznaczają całkowitego zniknięcia zawodu.
Ile miejsc pracy może zniknąć, a ile powstanie?
Personnel Service przedstawia trzy scenariusze wpływu AI na zatrudnienie. Wartości są zaokrąglone, dlatego ich suma nie daje dokładnie 100%.
| Scenariusz | Liczba osób | Udział w zatrudnieniu |
|---|---|---|
| Potencjalna redukcja miejsc pracy | 5,5 mln | ok. 32% |
| Pracownicy, którzy mogą skorzystać na rozwoju AI | 4,64 mln | 27% |
| Osoby prawdopodobnie bez znaczącego wpływu AI | 6,87 mln | 40% |
Najważniejszy wniosek z tych danych jest taki, że zmiana nie będzie masowym wygaszeniem zatrudnienia, lecz przesunięciem. Duża grupa pracowników zostanie w obecnych rolach, a część odczuje spadek popytu na konkretne zadania.
Dlaczego zadania rutynowe są najbardziej narażone?
Barometr Polskiego Rynku Pracy Personnel Service pokazuje, że automatyzacja najmocniej uderza w prace rutynowe, czyli takie, w których zadania można opisać jako powtarzalne sekwencje kroków. To wyjaśnia, dlaczego handel, usługi telefoniczne czy magazynowanie są na czele listy ryzyka.
Skala zjawiska jest już widoczna w codziennym życiu. Według Personnel Service 12% pracowników zna osobę, która w ciągu roku straciła pracę przez automatyzację. Oznacza to, że ryzyko nie jest abstrakcją, a realnym doświadczeniem znanym co ósmemu pracownikowi.
Które zawody są stosunkowo bezpieczne?
Najmniej podatne na zastąpienie przez AI są zawody, w których liczy się bezpośredni kontakt z człowiekiem, empatia i praca w zmiennym środowisku. Sztuczna inteligencja w medycynie wspiera diagnostykę, ale nie zastąpi lekarzy, pielęgniarek ani opiekunów. Podobnie psychologowie i terapeuci opierają swoją pracę na relacji, której algorytm nie odtworzy.
Bezpieczne pozostają również zawody rzemieślnicze i usługowe, takie jak hydraulik, elektryk czy fryzjer, a także zawody kreatywne, np. artysta czy szef kuchni.
Jakie kompetencje warto rozwijać już teraz?
World Economic Forum w raporcie „The Future of Jobs 2023” wskazuje jako kluczowe myślenie analityczne, kreatywność oraz umiejętność uczenia się. Aż 74% ekspertów spodziewa się wzrostu zapotrzebowania na myślenie analityczne w ciągu 5 lat.
Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy z Personnel Service, zwraca uwagę, że: „Chociaż w miejsce zredukowanych miejsc zatrudnienia powstaną nowe, to będą one wymagały wyjątkowo wysokich kwalifikacji”. Jak pisze w swoim materiale Gazeta Prawna, to właśnie podniesienie kwalifikacji będzie kluczowe dla osób zmieniających zawód.
Co to oznacza dla Ciebie?
Jeśli wykonujesz zadania powtarzalne lub administracyjne, warto już teraz zidentyfikować, które z Twoich obowiązków mogą zostać zautomatyzowane, a które wymagają oceny, kontaktu z ludźmi lub podejmowania decyzji. Pozwoli to zaplanować rozwój w kierunku ról, w których człowiek pozostaje niezbędny.
Praktyczne kroki to: przegląd własnych kompetencji pod kątem myślenia analitycznego, nauka obsługi narzędzi opartych na AI w swojej branży oraz rozważenie kursów, które przygotują do roli bardziej wymagającej koncepcyjnie. Zmiana zawodu w obrębie branży, w której już masz doświadczenie, często jest szybsza niż start od zera.
Najczęstsze pytania
Które zawody w Polsce są najbardziej zagrożone przez sztuczną inteligencję?
Według analizy PIE najbardziej narażone są m.in. stanowiska finansistów, prawników, urzędników, specjalistów administracji i programistów. Ogółem PIE wskazało 20 profesji, w których pracuje 3,68 mln osób.
Ile miejsc pracy może zniknąć w Polsce przez AI?
Personnel Service, powołując się na MFW, szacuje, że w ciągu 5–10 lat może zostać zredukowanych 5,5 mln miejsc pracy, czyli ok. 32% zatrudnienia.
Czy zawody rzemieślnicze są bezpieczne przed automatyzacją?
Hydraulicy, elektrycy, fryzjerzy czy szefowie kuchni należą do zawodów uznawanych za relatywnie bezpieczne, ponieważ wymagają pracy fizycznej i bezpośredniego kontaktu z klientem.
Jakie kompetencje warto rozwijać, by nie stracić pracy przez AI?
World Economic Forum w raporcie „The Future of Jobs 2023” wskazuje myślenie analityczne, kreatywność i umiejętność uczenia się. Aż 74% ekspertów przewiduje wzrost zapotrzebowania na myślenie analityczne w ciągu 5 lat.
Na podstawie: Gazeta Prawna. Tekst opracowany redakcyjnie.