Praca w upał od 2027 r. Nowe przepisy BHP zmienią warunki pracy

Od 1 stycznia 2027 roku pracodawcy będą zobowiązani skracać czas pracy lub wstrzymywać pracę w upale, a pracownicy zachowają pełną wypłatę niezależnie od długości skróconego dnia roboczego. Zmiana ta wynika z prac Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nad nowymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, które mają odpowiedzieć na rosnący problem upałów w Polsce.

Obecne przepisy — co obowiązuje dzisiaj?

Aktualnie praca w upał nie jest zakazana, a pracodawca ma w dużej mierze dobrowolny wybór, jak zorganizować czas pracy zatrudnionym. Przepisy nie określają maksymalnej temperatury w miejscu pracy, co oznacza, że pracownik może pracować nawet w ekstremalnych warunkach, jeśli pracodawca tego wymaga.

Jedynym “twardym wymogiem” jest obowiązek zapewnienia napojów pracownikom, gdy temperatura w pracy przekracza 28 stopni Celsjusza w pomieszczeniu oraz 25 stopni w otwartej przestrzeni. Pracodawca może również dobrowolnie dodawać pracownikom przerwy w pracy, skracać czas pracy lub wcześniej kończyć dzień — ale to jego decyzja, a nie obowiązek.

Warto pamiętać, że już teraz Kodeks pracy daje pracownikowi prawo do odmowy wykonywania obowiązków zawodowych, gdy warunki w miejscu pracy stanowią zagrożenie dla zdrowia lub życia. To prawo funkcjonuje niezależnie od formalnych przepisów o temperaturze.

Nowe przepisy od 2027 roku — co się zmieni?

Nowe przepisy BHP wprowadzą dwie temperatury graniczne, które wyznaczą limit pracy. Gdy termometry w miejscu pracy wskaże te wartości, pracodawca będzie musiał wstrzymać pracę przynajmniej do momentu spadku temperatury. Dokładne limity temperatur nie zostały jeszcze ogłoszone, ale będą różne dla pomieszczeń i pracy na otwartej przestrzeni.

Aspekt	Obecne przepisy	Nowe przepisy (od 2027 r.)
Maksymalna temperatura	Brak określenia	Dwa limity do ustalenia
Obowiązek napojów	Przy 28°C (pomieszczenie) i 25°C (otwarta przestrzeń)	Zachowany + dodatkowe obowiązki
Skrócenie czasu pracy	Dobrowolne	Obowiązkowe przy przekroczeniu limitu
Wypłata przy skróceniu	Brak gwarancji	Pełna wypłata gwarantowana
Urządzenia chłodzące	Brak obowiązku	Obowiązek zainstalowania lub reorganizacji pracy

Co oznacza to dla pracowników i pracodawców?

Zmiana ta ma istotnie wpłynąć na warunki pracy w wysokich temperaturach. Dla pracowników oznacza to gwarancję, że w upale będą pracować krócej, ale bez straty na wynagrodzeniu. Dla pracodawców to znaczący obowiązek — będą zmuszeni inwestować w infrastrukturę chłodzącą lub elastycyzować grafiki pracy.

W praktyce oznacza to, że w miejscach pracy zaczną pojawiać się klimatyzatory, wiatraki czy systemy chłodzenia, a grafiki pracy będą uelastyczniane. Pracodawcy mogą na przykład przesunąć pracę na godziny porannych lub nocnych, kiedy temperatura jest niższa, lub wprowadzić systemy pracy zmianowej.

Dlaczego zmiany są konieczne?

Galopujące co roku coraz bardziej wzwyż temperatury zmuszają do zmian w tej materii. Polska zmaga się z rosnącym problemem upałów letnich, które stanowią zagrożenie dla zdrowia pracowników, szczególnie tych pracujących na otwartych przestrzeniach lub w nieochlodzonych pomieszczeniach. Nowe przepisy to odpowiedź na te wyzwania klimatyczne.

Zmiana przepisów wpisuje się w szerszy trend europejski — coraz więcej krajów wprowadza obowiązkowe ograniczenia pracy w upale, aby chronić pracowników przed przegrzaniem, odwodnieniem i innymi powikłaniami zdrowotnymi związanymi z pracą w wysokich temperaturach.

Co powinni wiedzieć pracownicy?

Pracownicy powinni być świadomi, że już teraz mogą odmówić pracy, jeśli warunki stanowią zagrożenie dla zdrowia. Nie muszą czekać do 2027 roku — jeśli temperatura w biurze lub na placu budowy jest ekstremalna i zagraża ich zdrowiu, mają prawo do odmowy. Od 2027 roku prawo to zostanie wzmocnione formalnymi obowiązkami pracodawcy.

Warto również pamiętać, że nowe przepisy będą obowiązywać wszystkich pracodawców bez wyjątku — zarówno duże korporacje, jak i małe firmy. Będzie to wymagać czasu na przystosowanie się i inwestycje, ale celem jest zapewnienie bezpiecznych warunków pracy dla wszystkich.