Jakie kompetencje są najważniejsze do pracy z AI?

Kluczowe są kompetencje cyfrowe, w szczególności zdolność do wykorzystania, analizy i interpretacji danych. Te umiejętności decydują o tym, czy firma będzie w stanie zintegrować nowe narzędzia z profilem swojej działalności.

Czy duże firmy mają lepsze kompetencje cyfrowe niż MŚP?

Tak. Podczas gdy 16,5 proc. firm MŚP praktycznie nie posiada żadnych kompetencji cyfrowych, brak takich umiejętności zgłosiło 16,3 proc. dużych firm — jednak duże podmioty wdrażają AI znacznie częściej (45,81 proc. vs 7 proc. MŚP).

Niedobór kompetencji cyfrowych blokuje wdrażanie AI w polskich firmach

Q: Czy polskie firmy inwestują w szkolenia pracowników?

Nie wystarczająco. Aż 41,1 proc. MŚP nie dokonało w 2025 roku inwestycji w kapitał ludzki i nie planowało takich w kolejnym roku, choć 57,3 proc. planowało szkolenia na 2026 rok.

Q: Jaki jest poziom wdrażania AI w Polsce i UE?

Polskie MŚP korzystają z AI niemal najrzadziej w Unii Europejskiej — zaledwie 7 proc. przedsiębiorstw, podczas gdy średnia UE wynosi 35 proc. Duże podmioty plasują się bliżej średniej unijnej.

Prawie 30 proc. firm MŚP rezygnuje z AI z powodu braku umiejętności pracowników. Sprawdź, jakie kompetencje są pilne i jak zaplanować szkolenia w swojej firmie.

Polska gospodarka stoi w obliczu paradoksu: sztuczna inteligencja obiecuje transformację biznesu, ale tysiące firm nie mogą jej wdrożyć, ponieważ pracownicy nie posiadają niezbędnych umiejętności cyfrowych. Problem dotyka szczególnie sektor małych i średnich przedsiębiorstw, gdzie niedobór kompetencji stał się główną barierą innowacji.

Skalę problemu ujawnia badanie Polskiego Instytutu Ekonomicznego

Badanie przeprowadzone przez Polski Instytut Ekonomiczny w grudniu 2025 roku na próbie tysiąca przedsiębiorstw działających w Polsce pokazuje niepokojące trendy. Prawie 30 proc. firm z sektora MŚP zrezygnowało z wdrażania rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji z powodu niedoboru odpowiednich kompetencji wśród pracowników. To nie jest marginalny problem — to blokada dla znacznej części polskiej gospodarki.

Eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego podkreślili w „Tygodniku Gospodarczym”, że kompetencje pracowników mogą zadecydować o tym, czy gospodarka skorzysta na transformacji technologicznej. Innymi słowy: bez umiejętności ludzi, nowe technologie pozostają martwe.

Jaki jest rzeczywisty stan kompetencji cyfrowych w polskich firmach?

Dane z badania PIE pokazują zróżnicowany obraz. Podczas gdy 74,9 proc. firm MŚP deklaruje posiadanie podstawowych kompetencji cyfrowych w zakresie wdrażania rozwiązań AI, to w rzeczywistości sytuacja jest bardziej skomplikowana:

Kategoria	Procent firm MŚP	Znaczenie
Firmy bez praktycznie żadnych kompetencji cyfrowych	16,5%	Całkowicie niedostosowane do transformacji
Firmy, dla których braki kompetencyjne są barierą w wdrażaniu AI	28,8%	Chcą wdrażać, ale nie mogą
Firmy z podstawowymi kompetencjami cyfrowymi	74,9%	Deklarują gotowość, ale poziom może być niski
Duże firmy bez kompetencji cyfrowych pracowników	16,3%	Problem dotyczy też dużych podmiotów

Analiza tych liczb ujawnia kluczową prawdę: posiadanie „podstawowych” kompetencji to nie to samo co posiadanie umiejętności wystarczających do rzeczywistego wdrożenia AI. Braki kompetencyjne stanowią realną przeszkodę dla prawie trzech na dziesięciu firm MŚP.

Polska zarabia się od Europy w wdrażaniu AI

Polska jest na ogonie Unii Europejskiej, jeśli chodzi o adopcję sztucznej inteligencji. Polskie MŚP korzystają z AI niemal najrzadziej w UE — zaledwie 7 proc. przedsiębiorstw, podczas gdy średnia w Unii Europejskiej wynosi 35 proc. To różnica czterokrotna.

Sytuacja dużych firm wygląda lepiej (45,81 proc. wdrażających AI), ale nadal poniżej średniej unijnej (83 proc.). Różnica między polskimi a europejskimi firmami nie wynika z braku dostępu do technologii — wynika z braku umiejętności, aby je wykorzystać.

Co to oznacza dla konkurencyjności? Firmy, które nie wdrażają AI, będą coraz bardziej zagrożone na rynku. Ich europejscy konkurenci, którzy już korzystają z tych narzędzi, będą bardziej wydajni, a ich produkty i usługi będą lepiej dostosowane do potrzeb klientów. To nie jest tylko kwestia technologii — to kwestia przetrwania biznesu.

Dlaczego firmy nie inwestują w szkolenia pracowników?

Odpowiedź jest zaskakująca: zarządzający nie postrzegają szkoleń jako inwestycji, która przynosi zwrot. Badanie PIE wykazało, że 41,1 proc. firm MŚP nie dokonało w 2025 roku inwestycji w kapitał ludzki i nie planowało takich w kolejnym roku.

Jednocześnie 42,4 proc. małych i średnich firm zainwestowało w szkolenia pracowników w 2025 roku. Co druga firma (57,3 proc.) planowała takie działania na 2026 rok. To oznacza, że trend powoli się zmienia, ale zmiana jest zbyt wolna w stosunku do tempa transformacji technologicznej.

Problem jest głębszy. Aż 72,2 proc. firm MŚP nie dokonało w 2025 roku i nie planowało na 2026 rok inwestycji w rozwój procesów zarządczych i kapitał organizacyjny. Oznacza to, że nawet jeśli firma wyśle pracowników na szkolenie z AI, może brakować jej systemów, procesów i kultury organizacyjnej, aby te umiejętności rzeczywiście wykorzystać.

Jak zmienić podejście do szkoleń w firmie?

Eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazują konkretne rozwiązania. Konieczna jest zmiana podejścia kadry zarządzającej do szkoleń — muszą być postrzegane nie jako koszt, ale jako inwestycja, która podnosi produktywność przedsiębiorstwa.

Druga kluczowa rekomendacja to szkolenia kadry zarządzającej i wprowadzanie platform wymiany wiedzy między menadżerami. Takie działania wzmacniają kulturę uczenia się w ramach całej organizacji. Kiedy liderzy pokazują zaangażowanie w naukę, pracownicy są bardziej skłonni do rozwijania swoich kompetencji.

Praktycznie to oznacza:

Zdiagnozowanie rzeczywistych braków kompetencji w firmie (nie zgadywanie)
Wybór szkoleń dostosowanych do profilu biznesu (nie ogólnikowe kursy)
Wdrożenie systemu, w którym wiedza zdobyta na szkoleniach jest rzeczywiście stosowana
Stworzenie kultury, w której ciągłe uczenie się jest normą, a nie wyjątkiem

Co to oznacza dla Ciebie — pracownika i przedsiębiorcy

Jeśli pracujesz w polskiej firmie MŚP, ta sytuacja dotyczy Ciebie bezpośrednio. Firmy, które nie inwestują w szkolenia i nie rozwijają kompetencji cyfrowych, będą zagrożone na rynku. Oznacza to mniejszą stabilność zatrudnienia, mniejsze szanse na podwyżki i mniej możliwości kariery.

Jeśli jesteś przedsiębiorcą, problem jest jeszcze bardziej palący. Nieposiadanie umiejętności do wdrażania AI to nie tylko przegrana konkurencyjna — to ryzyko, że Twoja firma stanie się nieistotna dla klientów, którzy będą szukać rozwiązań oferowanych przez firmy bardziej zaawansowane technologicznie.

Rozwiązanie jest dostępne, ale wymaga działania teraz. Inwestycja w szkolenia pracowników to inwestycja w przyszłość firmy. Każdy miesiąc zwłoki to miesiąc, w którym konkurencja się uczy i rozwija.