Podiatria w Polsce: nowy zawód medyczny zatrzyma amputacje

Podiatria to nowy zawód medyczny, który został wpisany do polskiej ustawy o innych zawodach medycznych i ma stanowić odpowiedź na rosnący problem amputacji stóp cukrzycowych w Polsce. Barbara Dziuk, ekspertka w tej dziedzinie, zwraca uwagę na skalę problemu i potencjał, jaki niesie ze sobą rozwój tej specjalizacji.

Polska w czołówce krajów z największą liczbą amputacji stóp cukrzycowych

Problem, którym zajmuje się podiatria, jest w Polsce szczególnie palący. Polska niestety zajmuje niechlubne miejsce w czołówce państw europejskich, gdzie najczęściej amputuje się stopę cukrzycową. To nie jest kwestia statystyki — za każdą liczbą stoi historia pacjenta, który stracił możliwość normalnego funkcjonowania.

Według Barbara Dziuk, radnej powiatu tarnogórskiego, problem ma również wymiar osobisty. Zna ona kilka osób, którym amputowano stopy, a interwencja mogła być uniknięta. To spostrzeżenie jest kluczowe: wiele amputacji można zapobiec poprzez wcześniejszą diagnostykę, specjalistyczną opiekę i leczenie ran. Tutaj właśnie wkracza podiatria.

Co to oznacza dla pacjentów i systemu opieki zdrowotnej?

Rozwój podiatrii oznacza dla polskiego systemu zdrowotnego fundamentalną zmianę w podejściu do opieki nad pacjentami cukrzycowymi. Zamiast czekać na powikłania i amputacje, specjaliści będą mogli działać profilaktycznie — zatrzymywać proces niszczenia stopy w jego początkowych fazach.

Dla pacjentów oznacza to szansę na zachowanie nóg i niezależności. Amputacja to nie tylko problem medyczny — to zmiana jakości życia, mobilności, psychiki. Podiatria ma potencjał, aby zmienić trajektorię leczenia pacjentów z cukrzycą.

Ścieżka kształcenia: od ustawy do pierwszych specjalistów

Proces tworzenia nowego zawodu medycznego nie jest szybki. Barbara Dziuk podkreśla, że choć podiatria została wpisana do ustawy, to nie oznacza, że od razu pojawi się kierunek kształcenia i studenci otrzymają tytuł. „To wszystko musi mieć swój czas” — mówi ekspertka.

Od października 2024 roku mają ruszyć roczne studia podyplomowe dla osób już wykonujących zawody medyczne. Program skierowany jest do:

• pielęgniarek
• położnych
• ratowników medycznych
• fizjoterapeutów
• lekarzy

Grupa zawodowa	Możliwość udziału w studiach podyplomowych
Pielęgniarki	Tak
Położne	Tak
Ratownicy medyczni	Tak
Fizjoterapeuci	Tak
Lekarze	Tak

Ta strategia ma sens: osoby już pracujące w systemie opieki zdrowotnej mogą szybko nabyć specjalistyczne kompetencje i wdrożyć je w praktyce. Kształcenie ma odbywać się na kierunkach medycznych i opierać się przede wszystkim na praktyce — czyli na bezpośredniej pracy z pacjentami pod superwizją doświadczonych mentorów.

Praktyczne kompetencje podiatrów: na czym się skupiać?

Głównym celem nowych kompetencji podiatrów jest ograniczenie amputacji. Specjaliści będą pracować nad:

• leczeniem ran — szczególnie przewlekłych ran na stopach u pacjentów cukrzycowych
• zatrzymaniem procesu niszczenia stopy — poprzez wczesną interwencję i edukację pacjenta
• profilaktyką — nauczaniem pacjentów, jak dbać o stopy, aby uniknąć powikłań

Barbara Dziuk podkreśla, że w centrum uwagi musi być pacjent. „My, chcąc tworzyć nowy zawód medyczny, przede wszystkim patrzymy na pacjenta” — mówi. To oznacza, że każda decyzja dotycząca kształcenia, finansowania i wdrażania podiatrii powinna być podejmowana z myślą o zdrowiu i bezpieczeństwie pacjenta.

Przyszłość: refundacja przez NFZ i dostępność dla wszystkich

Kolejnym krokiem, jaki chciałaby widzieć Barbara Dziuk, jest refundacja świadczeń związanych z podiatrią przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Bez refundacji usługi podiatryczne mogą być dostępne tylko dla pacjentów stać na prywatne wizyty, co pogłębia nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej.

Refundacja NFZ byłaby przełomowa, ponieważ:

• Pacjenci cukrzycowi otrzymaliby dostęp do specjalistycznej opieki bez względu na dochód
• System zdrowotny mógłby działać profilaktycznie, zmniejszając liczbę amputacji
• Długoterminowo mogłoby to zmniejszyć koszty leczenia powikłań cukrzycowych

Co to oznacza dla polskiego rynku pracy i edukacji medycznej?

Wprowadzenie podiatrii do polskiego systemu edukacji medycznej otwiera nowe możliwości zawodowe dla osób już pracujących w medycynie. Pielęgniarki, fizjoterapeuci czy ratownicy medyczni mogą rozszerzyć swoje kompetencje i specjalizować się w opiece nad pacjentami cukrzycowymi.

Z perspektywy rynku pracy oznacza to pojawienie się nowej specjalizacji, która będzie coraz bardziej poszukiwana — szczególnie że liczba pacjentów z cukrzycą w Polsce rośnie. Dla instytucji edukacyjnych to wyzwanie: będą musiały przygotować kadry dydaktyczną, opracować programy nauczania i zapewnić dostęp do praktyk.

Barbara Dziuk podsumowuje kluczową zasadę: „Pacjent musi być w centrum uwagi i my nie możemy zapominać, jeżeli mówimy o finansach medycyny, o finansach kształcenia w tym zakresie, że najważniejszym ogniwem jest pacjent, że to wszystko ma funkcjonować dla poprawy zdrowotności pacjenta i dla jego bezpieczeństwa”.