Polska brakuje pracowników: jak starsi pracownicy mogą zmienić rynek do 2035

Polski rynek pracy czeka dramatyczna transformacja demograficzna, która zmieni sposób funkcjonowania przedsiębiorstw i będzie wymagać radykalnego przemodelowania podejścia do zarządzania zasobami ludzkimi.

Do 2035 roku liczba dostępnych pracowników zmniejszy się o 2,1 miliona osób — to skok równoważny utracie całej siły roboczej średniego miasta. Jednocześnie osoby w wieku 50 lat i starsze będą stanowić 43,2% populacji, w porównaniu z obecnymi 37,3%. To oznacza, że polska gospodarka nie będzie mogła funkcjonować bez aktywnego zaangażowania starszych pracowników.

Badanie Fundacji The Best Age, przeprowadzone na próbie ponad 4 tysiące respondentów oraz uzupełnione 36 wywiadami pogłębionymi i analizą 50 raportów ESG, ujawnia głęboką przepaść między potencjałem a rzeczywistością na polskim rynku pracy.

Pracownicy 50+ wiedzą, że są wartościowi — ale pracodawcy tego nie widzą

Świadomość własnych kompetencji wśród starszych pracowników jest zdumiewająco wysoka. Aż 97,4% osób w wieku 50+ ocenia swoje umiejętności jako wartościowe dla pracodawcy. W całej populacji badanych odsetek ten wynosi 93%, co pokazuje, że grupa wiekowa 50+ ma nawet wyższą samoocenę niż młodsi pracownicy.

Jeszcze bardziej zaskakujące jest to, że 95,6% osób 50+ jest gotowych do nauki nowych kompetencji. To zbija mit o niechęci starszych pracowników do rozwoju. Problem nie leży w motywacji — leży w ofercie.

Badanie pokazuje, że dokładnie połowa pracowników w wieku 50+ (50%) nie ma dostępu do programów szkoleniowych dostosowanych do ich etapu kariery. W całej populacji pracowników brakuje takiej oferty 48,6%, ale grupa 50+ jest szczególnie niedofinansowana w kwestii edukacji zawodowej.

Pracodawcy nie są przygotowani na zmianę demograficzną

Świadomość grożącego niedoboru pracowników jest rozpowszechniona. Aż 66,9% respondentów zgadza się, że liczba dostępnych pracowników będzie maleć w kolejnych latach. Jednak ta świadomość nie przełoża się na konkretne działania.

Tylko 26,4% respondentów uważa, że pracodawcy są przygotowani na przychodzące zmiany demograficzne. Pozostałe 73,6% ocenia, że firmy nie są gotowe na transformację, którą będą musiały przeprowadzić. To oznacza, że większość polskich przedsiębiorstw wciąż funkcjonuje w paradygmacie, w którym młodsi pracownicy są preferowani, a starsi są postrzegani jako problem do rozwiązania, a nie jako szansa do wykorzystania.

Paradoksalnie, 88,4% respondentów uważa, że dłuższa aktywność zawodowa osób 50+ byłaby korzystna dla pracodawców. Wiedza istnieje, ale przekucie jej na strategię biznesową pozostaje nierealizowane.

Stereotypy blokują potencjał

Badanie identyfikuje konkretne stereotypy, które utrudniają zatrudnianie i awans osób starszych. Najczęściej przypisuje się im:

• Wolne uczenie się technologii
• Trudności w przyjmowaniu informacji zwrotnej
• Niższą kreatywność

Tymczasem młodsi pracownicy mają przypisane inne wady: nielojalność wobec pracodawcy, mała odporność na stres oraz częste zmiany pracy. Każda grupa wiekowa ma swoje stereotypy — problem polega na tym, że firmy podejmują decyzje kadrowe na podstawie tych uprzedzeń, zamiast oceniać indywidualnych pracowników.

Aspekt	Osoby 50+	Cała populacja
Ocena własnych kompetencji jako wartościowych	97,4%	93%
Gotowość do zdobywania nowych umiejętności	95,6%	brak danych
Brak dostępu do oferty szkoleniowej	50%	48,6%

Co to oznacza dla polskiego rynku pracy

Polska stoi przed wyborem. W ciągu dziewięciu lat liczba pracowników będzie maleć, a jednocześnie będzie rosnąć odsetek osób w wieku 50+. Firmy mogą albo:

1. Inwestować w rozwój pracowników 50+ — dostosowywać programy szkoleniowe, tworzyć ścieżki kariery dla doświadczonych pracowników, eliminować uprzedzenia w procesach rekrutacyjnych i awansu.

2. Czekać na kryzys — dopuszczać do sytuacji, w której brakuje pracowników do obsadzenia stanowisk, a jednocześnie mają dostęp do milionów ludzi, którzy chcą pracować i się rozwijać.

Rzeczywistość pokazuje, że tylko 22,3% respondentów widzi realne możliwości rozwoju zawodowego dla osób 50+. To oznacza, że potencjał istnieje, ale jest niedostrzegany i niewykorzystywany.

Transformacja cyfrowa, którą przechodzą polskie firmy, będzie wymagać głębokich kompetencji strategicznych — wiedzy o tym, jak systemy powinny działać, jakie reguły biznesowe muszą być wbudowane, jak automatyzacja wpłynie na procesy. To wiedza, którą posiadają doświadczeni pracownicy. Zamiast postrzegać zmianę demograficzną jako zagrożenie, warto zobaczyć ją jako szansę na mobilizację zasobu, który już istnieje, jest zmotywowany i czeka na możliwość dalszego rozwoju.

Raport Fundacji The Best Age będzie zaprezentowany we wtorek o 9:30 w auli VII Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.