Osoby z niepełnosprawnościami na rynku pracy: dlaczego wciąż są marginalizowane
Kampania Fundacji Avalon zwraca uwagę na drastyczną lukę zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami w Polsce.
Osoby z niepełnosprawnościami stanowią znaczną część społeczeństwa polskiego, ale ich udział w rynku pracy jest dramatycznie niski — pracuje zaledwie 18,5 proc. z ponad 5 mln osób żyjących z niepełnosprawnościami w Polsce.
Różnica między wskaźnikami zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami a pozostałą populacją wynosi w Polsce 35 punktów procentowych. To jedna z największych luk zatrudnieniowych w Europie — dla porównania średnia w Unii Europejskiej to 24,2 punkty procentowe. Polska wypada gorzej niż większość krajów europejskich, co wskazuje na systemowe bariery i niedostateczną świadomość pracodawców.
Kwalifikacje są — brakuje dostępu do pracy
Wbrew stereotypom osoby z niepełnosprawnościami dysponują solidnym wykształceniem i umiejętnościami. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku ponad 637 tys. osób z niepełnosprawnościami ukończyło studia wyższe. Dodatkowo, wśród respondentów Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) aż 26,7 proc. uczestniczyło w kursach zawodowych, a 20,1 proc. zdobywało nowe uprawnienia zawodowe.
Te liczby pokazują, że osoby z niepełnosprawnościami inwestują w swój rozwój zawodowy i chcą pracować. Problem nie polega na braku kompetencji, lecz na niedostatecznym dostępie do ofert pracy i uprzedzeniach pracodawców.
Bezrobocie osób z niepełnosprawnościami znacznie przewyższa średnią krajową
W II kwartale 2026 roku stopa bezrobocia osób z niepełnosprawnościami wyniosła 8,6 proc., podczas gdy ogólnokrajowa stopa bezrobocia to zaledwie 3,2 proc. Oznacza to, że osoby z niepełnosprawnościami mają ponad 2,5 razy wyższą szansę na bezrobocie niż pozostała populacja.
Na koniec 2025 roku w rejestrach urzędów pracy czekało na pracę 54,1 tys. osób z niepełnosprawnościami. W ciągu roku 2025 do rejestrów trafiło 74,9 tys. nowych osób z niepełnosprawnościami szukających zatrudnienia, a urzędy pracy dysponowały zaledwie 30,4 tys. ofert pracy dla tej grupy. Oznacza to, że dla każdej dostępnej oferty przypadało ponad dwóch kandydatów — sytuacja znacznie gorsza niż na ogólnym rynku pracy.
| Wskaźnik | Wartość | Uwagi |
|---|---|---|
| Liczba osób z niepełnosprawnościami w Polsce | ponad 5 mln | dane aktualne |
| Procent zatrudnionych osób z niepełnosprawnościami | 18,5% | II kw. 2026 |
| Liczba zatrudnionych osób z niepełnosprawnościami | 492 tys. | II kw. 2026 |
| Luka zatrudnienia (Polska) | 35 pkt proc. | różnica wobec pozostałej populacji |
| Luka zatrudnienia (średnia UE) | 24,2 pkt proc. | dla porównania |
| Stopa bezrobocia osób z niepełnosprawnościami | 8,6% | II kw. 2026 |
| Stopa bezrobocia w Polsce | 3,2% | II kw. 2026 |
| Osoby czekające na pracę (koniec 2025) | 54,1 tys. | w rejestrach urzędów pracy |
| Dostępne oferty pracy | 30,4 tys. | dla osób z niepełnosprawnościami w 2025 |
Kampania „Widzimy się w pracy!” — zmiana perspektywy
Fundacja Avalon uruchomiła kampanię mającą na celu zmianę postrzegania osób z niepełnosprawnościami na rynku pracy. Inicjatywa, współfinansowana przez PFRON, opiera się na rzeczywistych historiach siedmiu osób z niepełnosprawnościami i KawiArki Fundacji L’Arche — przykładach ludzi, którzy z powodzeniem funkcjonują zawodowo.
Kampania obejmuje kilka elementów. Mobilna wystawa odbyła się w warszawskiej Fabryce Norblina w dniach 22–30 września 2026 roku, prezentując historie bohaterów kampanii i edukując publiczność. Od 1 października 2026 roku spoty kampanii były emitowane w telewizji i radiu, docierając do szerszej grupy odbiorców, w tym pracodawców i menedżerów HR.
Poradnik dla pracodawców — praktyczne wskazówki
Fundacja Avalon przygotowała również poradnik zatrudniania osób z niepełnosprawnościami, opracowany przez grupę ekspertów. Dokument ten ma na celu ułatwić pracodawcom wdrażanie praktyk zatrudnieniowych, które będą inkluzywne i efektywne.
Poradnik zawiera wskazówki dotyczące adaptacji stanowisk pracy, komunikacji z kandydatami, znoszenia barier architektonicznych i organizacyjnych, a także wsparcia pracowników po zatrudnieniu. Celem jest pokazanie, że zatrudnianie osób z niepełosprawnościami nie musi być skomplikowane — wymaga jedynie świadomości i gotowości do małych zmian.
Co to oznacza dla polskiego rynku pracy
Polska stoi w obliczu wyzwania demograficznego — liczba osób w wieku produkcyjnym systematycznie się zmniejsza, a pracodawcy mierzą się z rosnącymi trudnościami w pozyskiwaniu pracowników. W tej sytuacji marginalizacja ponad 5 mln osób z niepełnosprawnościami jest nie tylko niesprawiedliwością społeczną, ale także ekonomicznym marnotrawstwem talentów.
Osoby z niepełnosprawnościami dysponują kompetencjami, doświadczeniem i motywacją do pracy. Bariery, które je oddzielają od rynku pracy, są w dużej mierze kulturowe i systemowe — wynikają z uprzedzeń pracodawców, niedostatecznej wiedzy na temat możliwości zatrudniania oraz braku dostosowania stanowisk pracy.
Kampania „Widzimy się w pracy!” jest krokiem w kierunku zmiany tej sytuacji. Pokazuje rzeczywiste osoby, które pracują i osiągają sukcesy zawodowe, a poradnik dla pracodawców dostarcza praktycznych narzędzi do wdrożenia zmian. Jeśli polska gospodarka chce pozostać konkurencyjna w obliczu zmian demograficznych, musi zacząć postrzegać osoby z niepełnosprawnościami nie jako problem, lecz jako część rozwiązania.
Najczęstsze pytania
Ile osób z niepełnosprawnościami pracuje w Polsce?
Zaledwie 18,5 proc. osób z niepełnosprawnościami ma zatrudnienie, podczas gdy średnia dla pozostałej populacji wynosi 53,5 proc. To różnica 35 punktów procentowych — znacznie wyższa niż średnia w Unii Europejskiej (24,2 pkt proc.).
Jaka jest stopa bezrobocia osób z niepełnosprawnościami?
W II kwartale 2026 roku wyniosła 8,6 proc., co stanowi ponad 2,5-krotność ogólnokrajowej stopy bezrobocia (3,2 proc.). W rejestrach urzędów pracy czekało na pracę prawie 55 tys. osób z niepełnosprawnościami.
Czy osoby z niepełnosprawnościami mają odpowiednie kwalifikacje zawodowe?
Tak — ponad 637 tys. osób z niepełnosprawnościami ukończyło studia wyższe, a znaczna część uczestniczyła w kursach zawodowych i zdobywała nowe uprawnienia. Problem leży nie w braku kompetencji, lecz w dostępie do rynku pracy.
Jak pracodawcy mogą lepiej zatrudniać osoby z niepełnosprawnościami?
Fundacja Avalon przygotowała poradnik zatrudniania dla pracodawców. Kampania „Widzimy się w pracy!" promuje zmianę podejścia i pokazuje, że osoby z niepełnosprawnościami są wartościowymi pracownikami.
Co to za kampania „Widzimy się w pracy"?
To inicjatywa Fundacji Avalon współfinansowana przez PFRON, której celem jest zwiększenie świadomości pracodawców o potencjale zawodowym osób z niepełnosprawnościami. Obejmuje mobilną wystawę, spoty w mediach i rzeczywiste historie zatrudnionych osób.
Na podstawie: PRoto.pl. Tekst opracowany redakcyjnie.