Szkolenia pozaformalne podnoszą zarobki. Dlaczego Polacy się ich boją?

Szkolenia pozaformalne to inwestycja, która zwraca się w portfelu pracownika. Osoby, które uczestniczą w tego typu kształceniu poza systemem formalnym, otrzymują średnio wyższe wynagrodzenia — o 6,2 proc. więcej niż ich odpowiednicy, którzy rezygnują z dokształcania. Dane pochodzą z raportu OECD Employment Outlook oraz międzynarodowego badania Survey of Adult Skills, które pokazują skalę tego zjawiska na globalnym rynku pracy.

Efekt finansowy jest szczególnie widoczny w przypadku specjalistycznych kursów. Gdy szkolenie skupia się na konkretnych, praktycznych umiejętnościach zawodowych, różnica wynagrodzeń może sięgnąć ponad 8,5 proc. To sygnał dla pracodawców i pracowników: inwestycja w precyzyjnie dobrane kursy przynosi wymierne efekty.

Forma i długość kursu nie grają roli — liczy się samo uczenie się

Pracownicy często obawiają się, że szkolenie online będzie mniej wartościowe niż zajęcia stacjonarne, lub że krótki kurs to strata czasu. Dane pokazują inaczej. Zarówno szkolenia online, jak i hybrydowe przynoszą identyczne korzyści finansowe co zajęcia tradycyjne w sali. Podobnie długość kursu nie różnicuje wynagrodzeń — zarówno szkolenia trwające kilka dni, jak i ponad tydzień dają zbliżone rezultaty.

To ważna wiadomość dla osób pracujących: nie trzeba poświęcać tygodni na intensywne szkolenie, aby odczuć wzrost zarobków. Nawet krótki, dobrze zaplanowany kurs w formie online może zmienić perspektywę zarobkową.

Polska zaraża się bierności wobec nauki dorosłych

Mimo że korzyści finansowe są jasne, Polska wypadła słabo w porównaniu z resztą Europy. Zaledwie 23,5 proc. dorosłych w wieku 25–64 lat uczestniczy w szkoleniach pozaformalnych w ciągu roku. Średnia unijnych krajów wynosi 32,1 proc. — to oznacza, że polska społeczeństwo zaangażowane w uczenie się dorosłych jest o niemal 9 punktów procentowych poniżej europejskiego standardu.

Dane pochodzą z badania Eurostat LFS z 2024 roku, które regularnie monitoruje uczestnictwo dorosłych w edukacji. Polska nie tylko pozostaje poniżej średniej, ale trend wskazuje na pogorszenie się sytuacji.

Wskaźnik	Polska	Średnia UE
Udział dorosłych w szkoleniach (25–64 lat)	23,5%	32,1%
Różnica	−8,6 pkt. proc.	—

Brak czasu — bariera, która rośnie szybciej niż inne

Najczęstszą przeszkodą do udziału w szkoleniach jest brak czasu. W Polsce wskazuje na nią 42 proc. pracowników. To problem, który nasilił się — w ciągu ostatniej dekady bariera czasowa wzrosła o 12 punktów procentowych.

Dla porównania: średnia krajów OECD wynosi 47,6 proc. osób, dla których czas stanowi barierę. Polska zbliża się do tego poziomu, co sugeruje, że polskie tempo pracy i presja czasowa rosną szybciej niż możliwości pracowników do zaangażowania się w rozwój.

Pracodawcy nie wspierają — druga i trzecia bariera

Drugą przeszkodą, częstszą w Polsce niż w krajach OECD, jest brak wsparcia pracodawców. Pracownicy chcieliby się rozwijać, ale ich pracodawcy nie tworzą warunków, nie oferują czasu ani dofinansowania na szkolenia. To wskazuje na lukę w strategiach HR wielu polskich firm.

Trzecią barierą jest niska świadomość potrzeb szkoleniowych. Pracownicy i pracodawcy nie zawsze wiedzą, jakie umiejętności będą niezbędne w przyszłości, albo nie rozumieją, że inwestycja w szkolenia pracowników to inwestycja w konkurencyjność firmy.

Bezrobotni nie stać na kursy — bariera finansowa

Dla osób bezrobotnych bariera finansowa jest realna i poważna. Aż 46 proc. bezrobotnych nie stać na opłacenie kursów — wynika to z raportu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). To grupa, która najbardziej potrzebuje wsparcia w powrocie na rynek pracy, a jednocześnie ma najmniej środków na szkolenia.

Akademia PARP — masowa odpowiedź na lukę edukacyjną

Aby zmniejszyć bariery dostępu, PARP uruchomiła bezpłatną platformę edukacyjną — Akademię PARP. Zainteresowanie jest ogromne: platforma zanotowała ponad 1,03 mln zapisów na kursy. Prawie 352 tys. uczestników ukończyło szkolenia z certyfikatem, co wskazuje na znaczący wskaźnik ukończenia.

Pierwsze logowania (ponad 382 tys.) oraz liczba osób, które ukończyły co najmniej jedną lekcję (268 tys.), pokazują, że inicjatywa trafia do ludzi i znajduje praktyczne zastosowanie. To sygnał, że gdy bariera finansowa zostaje usunięta, zainteresowanie szkoleniami rośnie.

Co to oznacza dla Ciebie?

Jeśli pracujesz i czujesz, że Twoje umiejętności stają się nieaktualne, szkolenie pozaformalne to inwestycja, która zwraca się finansowo — średnio o 6,2 proc. wyższych zarobków. Nie musisz czekać na formalne studia ani poświęcać miesięcy — nawet krótki, online’owy kurs w wybranej dziedzinie może zmienić Twoją pozycję na rynku.

Jeśli jesteś pracodawcą, brak wsparcia dla szkolenia pracowników to nie oszczędność, lecz strata. Pracownicy, którzy uczą się, zarabiają więcej i są bardziej wartościowi dla firmy. Inwestycja w ich rozwój to inwestycja w konkurencyjność Twojej organizacji.

Jeśli brakuje Ci czasu lub pieniędzy, skorzystaj z darmowych platform takich jak Akademia PARP. Liczba ukończeń z certyfikatem pokazuje, że uczestnictwo jest realne i osiągalne, nawet dla osób o ograniczonych zasobach.

Polska ma do nadrobienia — jesteśmy 9 punktów procentowych poniżej średniej unijnej. Każda osoba, która podejmie szkolenie, przyczynia się do zmniejszenia tej luki i jednocześnie inwestuje w siebie.