Edukacja poza szkołą: co polscy rodzice uważają za kluczowe dla przyszłości dzieci

Polska rodzina współczesna coraz bardziej zdaje sobie sprawę, że szkoła sama nie wystarczy do przygotowania dziecka na dorosłość. Badanie „Edukacja dzisiaj i przyszłości” zrealizowane na zlecenie ING Banku Śląskiego pokazuje skalę tego zjawiska: niemal dwie trzecie rodziców aktywnie inwestuje w edukację pozaszkolną swoich pociech.

Jak rodzice definiują przygotowanie do dorosłości?

Dla 63% rodziców edukacja stanowi fundamentalny element przygotowania dziecka do samodzielnego życia. Jednak gdy pytamy o konkretne elementy tego przygotowania, odpowiedzi rodziców są zróżnicowane i odsłaniają interesującą hierarchię wartości.

Rodzice wskazują na trzy główne czynniki: pieniądze (60% rodziców), umiejętności społeczne (58%) oraz relacje i znajomości (51%). Ta kolejność jest znamienna — choć materialna strona życia pozostaje ważna, coraz większy nacisk pada na to, co trudno nauczyć się z podręcznika: umiejętność nawiązywania kontaktów, współpracy i funkcjonowania w społeczeństwie.

Jakie kompetencje rodzice uważają za kluczowe?

Gdy pytamy rodziców o konkretne umiejętności, które chcą rozwijać u swoich dzieci, odpowiedzi skupiają się wokół tzw. soft skills — umiejętności miękkich. Oto jak rozkładają się preferencje:

Kompetencja	Procent rodziców
Pewność siebie i wysoka samoocena	64%
Odporność psychiczna i radzenie sobie z porażkami	63%
Zdolność szybkiego uczenia się i otwartość	53%
Wiedza o sztucznej inteligencji	29%
Konkretna wiedza szkolna	25%

Dane te wskazują na fundamentalny przesunięcie w tym, co rodzice uważają za przygotowanie do przyszłości. Tradycyjna wiedza szkolna — przedmioty, fakty, algorytmy — zajmuje ostatnie miejsce. Zamiast tego dominuje pragnienie, aby dzieci były pewne siebie, potrafiły się podnosić po porażkach i szybko się uczyć w zmiennym świecie.

Zaskakujące jest również miejsce wiedzy o sztucznej inteligencji. Mimo rosnącej dyskusji o AI w mediach, tylko 29% rodziców wskazuje tę kompetencję jako kluczową. Sugeruje to, że rodzice bardziej obawiają się o uniwersalne umiejętności interpersonalne niż o specjalistyczną wiedzę technologiczną.

Gdzie rodzice szukają wsparcia w edukacji pozaszkolnej?

Skoro 64% rodziców finansuje dodatkowe zajęcia, pytanie brzmi: na co konkretnie wydają pieniądze i czas? Badanie pokazuje, że cele edukacji pozaszkolnej są dość skonkretyzowane.

Ponad połowa rodziców (52%) wskazuje na rozwijanie talentów i kompetencji jako główny cel. To może oznaczać zajęcia sportowe, artystyczne, muzyczne — wszystko to, co pozwala dziecku odkryć i pogłębić swoje zainteresowania. Równie ważne są dwa pozostałe cele: dla 36% rodziców priorytetem jest poszerzanie horyzontów dziecka (wycieczki edukacyjne, zajęcia z historii sztuki, języków obcych), a dla kolejnych 36% — wspieranie kompetencji, które szkoła nauczania niedostatecznie, na przykład umiejętności komunikacyjne czy kreatywne myślenie.

Warto zauważyć, że 14% rodzin korzysta z bezpłatnych aktywności pozalekcyjnych. To stosunkowo mała liczba, co sugeruje, że dostęp do takich programów może być ograniczony lub że rodzice bardziej ufają płatnym, sformalizowanym zajęciom.

Ile czasu i pieniędzy rodzice poświęcają edukacji pozaszkolnej?

Mediana miesięcznych wydatków na edukację dziecka wynosi 400 złotych. To znaczna kwota — dla wielu rodzin stanowi istotny element budżetu domowego. Jednak liczba ta nie mówi całej historii: co najmniej połowa rodziców poświęca na dodatkową edukację 4 godziny tygodniowo lub więcej.

Oznacza to, że inwestycja w edukację pozaszkolną to nie tylko kwestia finansowa, ale także czasowa. Rodzic musi zaplanować transport do zajęć, wspierać dziecko w nauce, być zaangażowany w proces. To znacznie większy wysiłek niż samo zapłacenie opłaty za kurs.

Co to oznacza dla rodziców i edukacji w Polsce?

Badanie ujawnia fundamentalną zmianę w podejściu polskich rodzin do edukacji. Nie chodzi już tylko o dobre oceny i zdane egzaminy — chodzi o to, aby dziecko było przygotowane do życia, które będzie wymagać elastyczności, pewności siebie i zdolności do adaptacji.

Dla rodziców, którzy rozważają inwestycję w edukację pozaszkolną, warte uwagi są następujące spostrzeżenia: po pierwsze, większość rodziców uznaje takie inwestycje za niezbędne, co oznacza, że edukacja pozaszkolna staje się normą, a nie wyjątkiem. Po drugie, rodzice szukają zajęć, które rozwijają umiejętności miękkie, a nie tylko wiedzę przedmiotową. Po trzecie, średnia wydatków (400 zł miesięcznie) pokazuje, że edukacja pozaszkolna jest dostępna dla szerokiej grupy rodzin, choć dla niektórych może stanowić wyzwanie budżetowe.

Warto również zwrócić uwagę, że rodzice zdają sobie sprawę z ograniczeń szkoły — 36% z nich celowo szuka zajęć, które uzupełniają braki w nauczaniu szkolnym. To sygnał dla systemu edukacji, że istnieją obszary, w których tradycyjne przedmioty nie przygotowują dzieci do rzeczywistych wyzwań dorosłości.

Badanie „Edukacja dzisiaj i przyszłości” było częścią szerszego projektu ING Insights, który obejmował również podcast „Rozmowy w rytmie życia” z udziałem ekspertów, oraz akcję „Pierwsze samodzielne kroki” realizowaną w bawialniach na terenie Polski. Te inicjatywy wskazują na rosnące zainteresowanie tematem edukacji i przygotowania dzieci do przyszłości.