Praca w upale: obowiązki pracodawcy i nowe przepisy BHP

Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy w upale, niezależnie od tego, czy pracują w biurze, fabryce czy w domu. Choć przepisy BHP nie określają maksymalnej temperatury, w której można pracować, wyraźnie definiują obowiązki szefa wobec podwładnych w gorące dni.

Kiedy pracodawca musi zapewnić napoje?

Obowiązek zapewnienia napojów pojawia się, gdy termometry pokażą powyżej 28 stopni Celsjusza w pomieszczeniach zamkniętych lub powyżej 25 stopni Celsjusza na otwartej przestrzeni. Płyny muszą być dostępne przez całą zmianę roboczą. Jeśli jednak sprawna klimatyzacja utrzymuje temperaturę poniżej tych limitów, napoje nie są wymagane. Gdy mimo działania klimatyzacji upalne dni podniosą temperaturę powyżej norm, szef zobowiązany jest je zapewnić.

Za naruszenie tego obowiązku grozi kara grzywny od 1 tys. do 30 tys. zł. To znaczna kwota, która powinna skłonić pracodawców do poważnego traktowania przepisów BHP dotyczących ochrony pracowników przed upałem.

Obowiązki pracodawcy w różnych scenariuszach pracy

Scenariusz	Obowiązek pracodawcy	Limit temperatury
Praca w pomieszczeniu	Napoje, przerwy, klimatyzacja	28°C
Praca na otwartej przestrzeni	Napoje, cień, przerwy	25°C
Praca zdalna	Dostęp do urządzeń chłodzących, elastyczny grafik	Brak ustalonego limitu
Pracownicy młodociani	Zakaz pracy powyżej 30°C	30°C
Praca fizyczna (powyżej 1500 kcal mężczyźni)	Zakaz pracy na zewnątrz	32°C (od 2027 roku)

Praca zdalna w upale – czy pracodawca ma obowiązki?

Wiele osób pracuje zdalnie, szczególnie w branżach IT, marketingu czy doradztwie. Czy upał w domu pracownika zwolnia pracodawcę z odpowiedzialności? Nie. Pracodawca powinien zapewnić pracownikowi dostęp do urządzeń chłodzących, umożliwić mu przerwy i odpoczynek w ciągu dnia, a także rozważyć skrócenie czasu pracy lub elastyczny grafik. To oznacza, że szef nie może ignorować trudnych warunków pracy zdalnej, tylko dlatego że pracownik jest poza biurem.

Wcześniejsze wyjście z pracy – prawo pracownika

W stacjonarnych zakładach pracodawca może wysłać pracownika do domu wcześniej z powodu upału. To działanie zależy od dobrej woli szefa, ale jest coraz częściej praktykowane w firmach, które dbają o bezpieczeństwo i zdrowie swoich pracowników. Kluczowe jest to, że takie wcześniejsze wyjście z pracy nie może obniżyć pensji pracownika – musi on otrzymać pełne wynagrodzenie za zmianę.

Nowe przepisy BHP – co się zmieni od 2027 roku?

Dotychczasowe zasady mogą się wkrótce zmienić. Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej od dłuższego czasu przygotowuje reformę przepisów BHP dotyczących pracy w upale. Projektowana nowelizacja zakłada czasowe wstrzymanie pracy, gdy termometry wskażą 35 stopni Celsjusza w pomieszczeniach lub 32 stopnie Celsjusza na zewnątrz.

Urzędnicy szczegółowo określili też planowane limity pracy fizycznej na powietrzu. Przy dużym wysiłku fizycznym (powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet na zmianę) praca na zewnątrz powyżej 32 stopni Celsjusza ma być zabroniona, chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne.

Ochrona pracowników młodociannych

Odrębne, rygorystyczne przepisy obejmują osoby niepełnoletnie. Pracownicy młodociani nie mogą pracować w pomieszczeniach, gdzie temperatura przekracza 30 stopni Celsjusza i jednocześnie wilgotność względna powietrza wynosi więcej niż 65 procent. To pokazuje, że prawo szczególnie chroni młodych ludzi przed skutkami upału, ze względu na ich niedojrzałość biologiczną i mniejszą odporność na ekstremalne warunki.

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Początkowy plan zakładał wejście reformy w życie w czerwcu 2025 roku. Jednak po konsultacjach społecznych termin przesunięto na 1 stycznia 2027 roku. To przesunięcie pozwoli firmom na dostosowanie regulacji wewnętrznych, przeszkolenie pracowników i wprowadzenie niezbędnych zmian organizacyjnych.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców?

W obliczu zmian klimatu i tego, że fale upałów w Polsce są coraz częstsze, ochrona zdrowia i życia pracowników staje się priorytetem. Dla pracowników oznacza to większą ochronę przed upałem i wyraźne prawa do bezpiecznych warunków pracy. Dla pracodawców to wyzwanie organizacyjne – będą musieli inwestować w klimatyzację, elastyczne harmonogramy i systemy monitorowania temperatury.

Warto pamiętać, że przepisy BHP dotyczące pracy w upale to nie tylko wymóg prawny, ale także inwestycja w produktywność i zdrowie zespołu. Pracownicy, którzy pracują w komfortowych warunkach termicznych, są bardziej efektywni, mniej chorują i rzadziej biorą zwolnienia lekarskie. Pracodawcy, którzy poważnie traktują te obowiązki, budują także lepszą reputację na rynku pracy i mogą łatwiej rekrutować talenty.